Unutmayın ki bir makalenin en fazla okunan yeri başlığı, sonrasında ise özetidir. Okuyucu, eğer başlığınız ve özetiniz ilgisini çekerse makalenizin geri kalan kısmını incelemeye zaman ayırır. Dolayısıyla başarılı bir özet makalenizin okunma oranını arttıran en önemli faktörlerden biridir.
Özet yazarken mutlaka derginin istediği kurallara uyulmalıdır. Özet için tüm dergilerde belirli bir kelime sınırı vardır ve bu sınır genellikle 150-250 kelime kadardır. Bazı dergiler özeti düz bir metin halinde kabul ederlerken (“nonstructured abstract”), bazı dergilerde ise özet derginin belirlediği belirli alt başlıklara (Introduction, Methods, Results, Conclusions gibi) göre yapılandırılır (“structured abstract”). Yapılandırılmış bir özet, yazarların makalelerinin içeriğini doğru bir şekilde özetlemelerine rehberlik eder ve önemli bilgilerin özete dahil edilmesini garanti altına alır.
Özetler, makalenin türüne göre büyük farklılıklar gösterebilir. Ancak yapılandırılmış veya yapılandırılmamış olsun, bir araştırma makalesinin özeti aşağıdaki gibi bir sıra izler ve dikkate alınması gereken kritik noktalar şunlardır:
- Introduction (veya Background/Problem Statement/ Rationale/Significance): Ele aldığınız konuyu 2-3 cümleyle kısaca tanımlayın. Ancak bunu yaparken çok geniş bir literatür taramasına girmeyin ve yalnızca çalışmanızı doğrudan ilgilendiren noktalara değinin. Giriş bölümü “bu çalışma literatürdeki hangi boşluğu dolduruyor” sorusuna cevap vermelidir.
- Methods: Üç-dört cümle ile çalışmanızı nasıl yaptığınızı kısaca açıklayın. Bu bölüm çalışmanın materyali (hastalar, hayvanlar, vb), çalışmaya dahil etme/çalışmadan çıkarma kriterleri, gruplar, yapılan müdahaleler ve sonuç ölçütleri hakkındaki bilgileri içermelidir.
- Results: Güven aralıkları veya P değerlerini de belirterek çalışmanızın en önemli sonuçlarından bahsedin. Özetinizi okuyacak olanların özellikle çalışmanızın sonuçlarıyla ilgileneceğini unutmayın. Olumsuz sonuçlardan bahsetmekten çekinmeyin.
- Conclusions: Spekülasyonlardan veya aşırı genellemelerden kaçınarak çalışmanızın klinik veya pratik önemini yorumlayın veya daha ileri çalışmalara ihtiyaç olduğundan bahsedin. Yorum yaparken elde ettiğiniz sonuçların bu yorumu desteklediğinden emin olun.
Özet yazarken akılda tutulması gereken önemli bazı diğer noktalar da şu şekildedir:
- Özet makaleden bağımsız olmalı, okuyucu Özet kısmını anlayabilmek için metne bakmak zorunda kalmamalıdır.
- Makalenin başka herhangi bir yerinde geçen hiçbir cümle kopyala-yapıştır yöntemi ile Özet kısmında aynen kullanılmamalıdır.
- Özette sürekli tekrarlanan terimler dışında çok gerekmediği sürece kısaltma yapılmamalıdır.
- Özette kaynak verilmemeli, tablo ve resimlere atıf yapılmamalıdır.
- Çalışmada elde edilen çok fazla sonuç varsa Özet kısmında bunların sadece en önemli olanlarından bahsedilmelidir.
- Özet “The results are discussed in this manuscript” ya da “Significant aspects of this disease are discussed in light of the recent literature” benzeri genel, bilgi vermeyen cümlelerle bitirilmemeli, mutlaka çalışma sonuçlarına değinilmelidir.